Kresy -skąd się wzięli Sami Swoi

[ATomek]

Ze starych zapisków:
romantyczny mit Kresów wschodnich stał się jednym z najtrwalszych polskich mitów narodowych

Tło historyczne "Mohorta"sięga czasów od wojny północnej po okres napoleoński i śmierć ks. Józefa Poniatowskiego pod Lipskiem. Główna i jednocześnie najdramatyczniejsza część odnosi się do ostatnich lat Rzeczypospolitej, gdy Szymon Mohort jest starcem – żarliwym chrześcijaninem, oddanym ojczyźnie patriotą i rycerzem, który za młodu swoją profesję traktował niemalże jak kapłaństwo. Obecnie "Mohort" jest dziełem nieco zapomnianym, ale pod zaborami stawiano go na równi z mickiewiczowskim "Panem Tadeuszem".

Wincentego Pola "rapsod rycerski Mohort" (1854) opowiada o rycerzu niezłomnym, strażniku wschodnich granic Rzeczpospolitej. To właśnie Pol wprowadził do literatury nazwę "kresy" w znaczeniu rubieży wschodnich i stworzył legendę szlachetnego obrońcy wschodnich granic Rzeczpospolitej.

Nie chcę pisać o religiach, ale nie napisać o ich wpływie na szlachetną postawę kresowego rycerstwa nie sposób. Choćby bazylianów XVIw.

W potędze Rzeczpospolitej Obojga Narodów kryje się wiele nieporozumień. Choćby schemat Polak-katolik (najczęściej rzymski) przesłania wielkie bogactwo obrządku wschodniego, niejako wprowadzając podział wśród mniej zorientowanych na my i oni. Codzienność powszednieje, a w czas wyjazdów zachwycamy się odmiennością krzyży, ubioru, architektury.

W ciągu wieków rozwoju i wojen zmieniały się granice i w poszukiwaniu zmian przemieszczały się ludzkie rzesze wraz z własnym pojęciem cywilizacji. Niezmienna pozostawała potrzeba religijna.

Połączenie kultur Słowiańszczyzny wschodniej i zachodniej zachwiało się wraz z przyjęciem chrystianizacji z dwu różnych ośrodków- z Rzymu (za pośrednictwem czeskim i niemieckim)
i Konstantynopola (bezpośrednio z Bizancjum) a pogłębiło po efektach schizmy wschodniej z 1054r. W rzeczywiście jej efekty rozciągnęły się do XIIIw, tworząc niewidoczną a jednak wymierną granicę dwóch światów: Europy łacińskiej i bizantyjskiej.
Ówczesna Polska to kraj z ich pogranicza.

I Rzeczpospolita Polska złożona z Korony (Królestwo Polskie złożone z Wielkopolski i Małopolski) ze stolicą w Krakowie i Litwy (Wielkiego Księstwa Litewskiego) była największym państwem Europy gwarantującym swobodę wyznaniową.

W upływie lat, w 1596 na terenie RON nastąpiła unia kościoła wschodniego i część cerkwi prawosławnej uznało zwierzchność papieża zachowując wschodni ryt obrzędów. Tak powstał kościół rusińsko- bizantyjski- unicki, zwany greckokatolickim. Była to odpowiedź na obyczajowe i polityczne zrównanie słowiańskiej ludności prawosławnej z terenów dawnej Rusi Kijowskiej.


Powiedz, wdzięczna kobzo moja,
Umie li co duma twoja,
Cóż może być piękniejszego
Nad człowieka rycerskiego?

Cóż nad pograniczne kraje,
Kędy skoro lód roztaje
Ujźrzysz pola nieprzejźrzane,
Młodą trawą przyodziane?

Ujźrzysz dąbrowy rozwite,elkie
I ryb roje niezłowione.
Gdzie czasem wieśniak ochoczy
Strzela źwierz strzelec ćwiczony.

Lub przez niemienione progitwo Litewskie
Dnieprowy kozak ubogi
Czółnem płynie nie bez strachu,
Chudoju żyw sołomachu.

Usarz zasię w mocnej zbroi
Warownym obozem stoi,
Który po szczupłym obiedzie
Straż zarazem swą zawiedzie,

W tym próbuje w kole koni
Lub kopiją pierścień goni.
A kiedy zaś trwoga przyjdzie,
Z trzaskiem z obozu wynidzie,

Pod świetnymi chorągwiami,
Głośny trąbą i bębnami.
Bieży pochylony lasem,
Dla sławy, dla zysku czasem.

Tam młódź harce swoje zwodzi,
A zaś we krwi często brodzi,
Pałasz kładzie w poszwę krwawy,
Cedząc zaś krew za rękawy.

Drugiego też bystra strzała
W sercu skrwawionym ostała.
Trzeci końmi podeptany
Polega czasem bez rany.

Za tym jedna przełomiona
Nazad ustępuje strona,
A zwycięzca niebłagany
W tył srogie zadaje rany.

A w tym do łupu zebrane
Rycerstwo zaś spracowane
Obraca się z trudu swego,
Dając chwałę Bogu z tego,

Dziękując czasem z wygrania,
A podczas też więc przegrania.
Na jakąż więc stronę stanie,
Bądź zawsze pochwalon, Panie.

Boże, który masz w swej pieczy
Ludu rycerskiego rzeczy,
Chudy żołnierz prosi Ciebie,
Odpłać mu te nędzę w niebie.

Tracimy dawny, wielowymiarowy charakter struktury, w której religie, kultury i narodowości splatały się w jeden warkocz, tworząc unikatowy w Europie XVI i XVII wieku twór, żyjący jak na tamte uwarunkowania (jak Europa długa i szeroka szalały wojny religijne), w miarę zgodnie.
Dziś rozmaitej maści (najczęściej jednak różowej i czerwonej), politykierzy wmawiają nam ksenofobię, antysemityzm, rusofobię. Polacy mają we krwi tolerancję, nie fobie. Nasza tolerancja nie wzięła się znikąd. Rosła tutaj przez stulecia, we współżyciu z Rusinami, Ormianami, Holendrami, Włochami, Tatarami, także Niemcami i Żydami, chociaż udają, że tego nie wiedzą. Trzeba rozróżnić tolerowanie czegoś od zgody na zdominowanie przez kogoś. Niemcy i Rosjanie próbują tego skutecznie od XVIII wieku, od rozbiorów, a jednak istniejemy, mówimy po polsku, mamy swoje szkoły, swoją kulturę. Gorzej z rodzimymi, kolonialnymi politykami zapatrzonymi w euforii w byle obcy dwór.

Pielęgnując ideę Szymona Mohorta- ostatniego rycerza Rzeczpospolitej (kiedyś wreszcie odnajdę jego grób!) dzielę się z Wami Wszystkimi Wielkanocnym Jajem.
Ponad głowami durniów, bez żadnej wymuszonej poprawności, tak o:

Radosnych Świąt Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa!

matejko.jpg
Matejko